(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 230

॥ శ్రీః ॥
3.230. అధ్యాయః 230
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
మార్కండేయేన యుధిష్ఠిరంప్రతిస్కందచరిత్రకీర్తనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-230-0x(2558)(24954)
శ్రియా జుష్టం మహాసేనం దేవసేనాపతీకృతం।
సప్తర్షిపత్నయః షడ్ దేవ్యస్తత్సకాశమథాగమన్ ॥ 3-230-1(24955)
ఋషిభిః సంపరిత్యక్తా ధర్మయుక్తా మహావ్రతాః।
ద్రుతమాగంయ చోచుస్తా దేవసేనాపతిం ప్రభుం ॥ 3-230-2(24956)
వయం పుత్ర పరిత్యక్తాం భర్తృభిర్దేవసంమితైః।
అకారణాద్రుషా తైస్తు పుణ్యస్థానాత్పరిచ్యుతాః ॥ 3-230-3(24957)
అస్మాభిః కిల జాతస్త్వమితి కేనాప్యుదాహృతం।
తత్సత్యమేతత్సంశ్రుత్య తస్మాన్నస్త్రాతుమర్హసి ॥ 3-230-4(24958)
అక్షయశ్చ భవేత్స్వర్గస్త్వత్ప్రసాదాద్ధి నః ప్రభో।
త్వాం పుత్రం చాప్యభీప్సామః కృత్వైతదనృణో భవ ॥ 3-230-5(24959)
స్కంద ఉవాచ। 3-230-6x(2559)
మాతరో హి భవత్యో మే సుతో వోఽహమనిందితాః।
యద్వాపీచ్ఛత తత్సర్వం సంభవిష్యతి వస్తథా ॥ 3-230-6(24960)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-230-7x(2560)
వివక్షంతం తతః శక్రం కిం కార్యమితి సోఽబ్రవీత్।
ఉక్తః స్కందేన బ్రూహితి సోఽబ్రవీద్వాసవస్తతః ॥ 3-230-7(24961)
అభిజిత్స్పర్ధమానా తు రోహిణ్యా కన్యసీ స్వసా।
ఇచ్ఛంతీ జ్యేష్ఠతాం దేవీ తపస్తప్తుం వనం గతా ॥ 3-230-8(24962)
తత్ర మూఢోస్మి భద్రం తే నక్షత్రం గగనాచ్చ్యుతం।
కాలం త్విమం పరం స్కంద బ్రహ్మణా సహ చింతయ ॥ 3-230-9(24963)
ధనిష్ఠాదిస్తదా కాలో బ్రహ్మణా పరికల్పితః।
రోహిణో హ్యభవత్పూర్వమేవం సంఖ్యా సమాభవత్ ॥ 3-230-10(24964)
ఏవముక్తే తు శక్రేణ త్రివిదం కృత్తికా గతాః।
నక్షత్రం శకటాకారం భాతి తద్వహ్నిదైవతం ॥ 3-230-11(24965)
వినతా చాబ్రవీత్స్కందం మమ త్వం పిండదః సుతః।
ఇచ్ఛామి నిత్యమేవాహం త్వయా పుత్ర సహాసితుం ॥ 3-230-12(24966)
స్కంద ఉవాచ। 3-230-13x(2561)
ఏవమస్తు నమస్తేఽస్తు పుత్రస్నేహాత్ప్రశాధి మాం।
స్నుషయా పూజ్యమానా వై దేవి వత్స్యసి నిత్యదా ॥ 3-230-13(24967)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-230-14x(2562)
అథ మాతృగణః సర్వః స్కందం వచనమబ్రవీత్।
వయం సర్వస్య లోకస్య మాతరః కవిభిః స్తుతాః।
ఇచ్ఛామో మాతరస్తుభ్యం భవితుం పూజయస్వ నః ॥ 3-230-14(24968)
`తాసాం తు వచనం శ్రుత్వాస్కందో వచనమబ్రవీత్'।
మాతరో హి భవత్యో మే భవతీనామహం సుతః।
ఉచ్యతాం యన్మయా కార్యం భవతీనామథేప్సితం ॥ 3-230-15(24969)
మాతర ఊచుః। 3-230-16x(2563)
యాస్తు తా మాతరః పూర్వం లోకస్యాస్య ప్రకల్పితాః।
అస్మాకం తు భవేత్స్థానం తాసాం చైవ న తద్భవేత్ ॥ 3-230-16(24970)
భవేమ పూజ్యా లోకస్య న తాః పూజ్యాః సురర్షభ।
ప్రజాఽస్మాకం హృతాస్తాభిస్త్వత్కృతే తాః ప్రయచ్ఛ నః ॥ 3-230-17(24971)
స్కంద ఉవాచ। 3-230-18x(2564)
వృత్తాః ప్రజా న తాః ప్రక్యా భవతీభిర్నిషేవితుం।
అన్ప్రాం వః కాం ప్రయచ్ఛామి ప్రజాం యాం మనసేచ్ఛథా ॥ 3-230-18(24972)
మాతర ఊచుః। 3-230-19x(2565)
ఇచ్చామ తాసాం మాతౄణాం ప్రజా భోక్తుం ప్రయచ్ఛ నః।
త్వయా సహ పృథగ్భూతా యే చ తాసామథేశ్వరాః ॥ 3-230-19(24973)
స్కంద ఉవాచ। 3-230-20x(2566)
ప్రజా వో దద్మి కష్టం తు భవతీభిరుదాహృతం।
పరిరక్షత భద్రం వః ప్రజా సాధునమస్కృతాః ॥ 3-230-20(24974)
మాతర ఊచుః। 3-230-21x(2567)
పరిరక్షామ భద్రం తే ప్రజాః స్కంద యథేచ్ఛసి।
త్వయా నో రోచతే స్కంద సహవాసశ్చిరంప్రభో ॥ 3-230-21(24975)
స్కంద ఉవాచ। 3-230-22x(2568)
యావత్షోడశ వర్షాణి భవంతి తరుణాః ప్రజాః।
ప్రబాధత మనుష్యాణాం తావద్రూపైః పృథగ్విధైః ॥ 3-230-22(24976)
అహం చ వః ప్రదాస్యామి రౌద్రమాత్మానమవ్యయం।
పరమం తేన సహితాః సుఖం వత్స్యథ పూజితాః ॥ 3-230-23(24977)
మార్కండేయ ఉవాచ। 3-230-23x(2569)
తతః శరీరాత్స్కందస్య పరుషః పావకప్రభః।
భోక్తుం ప్రజాః స మర్త్యానాం నిష్పపాత మహాబలః ॥ 3-230-24(24978)
అపతత్సహసా భూమౌ విసంజ్ఞోఽథ క్షుధార్దితః।
స్కందేన సోఽభ్యనుజ్ఞాతో రౌద్రరూపోఽభవద్గ్రహః ॥ 3-230-25(24979)
స్కందాపస్మార ఇత్యాహుర్గృహం తం ద్విజసత్తమాః।
వినతా తు మహారౌద్రా కథ్యతే శకునిగ్రహః ॥ 3-230-26(24980)
మాతౄణాం రాక్షసంప్రాహుస్తం విద్యాత్పూతనాగ్రహం।
కష్టా దారుణరూపేణ ఘోరరూపా నిశాచరీ ॥ 3-230-27(24981)
పశాచీ రదారుణాకారా కథ్యతే శీతపూతనా।
గర్భాన్సా మానుషీణాం తు హరతే ఘోరదర్శనా ॥ 3-230-28(24982)
అదితిం రేవతీం ప్రాహుర్గ్రహస్తస్యాస్తు రైవతః।
సోఽపి బాలాన్మహాగోరో బాధతే వై మహాగ్రహః ॥ 3-230-29(24983)
దైత్యానాం యా దితిర్మాతా తామాహుర్ముఖమండికాం।
అత్యర్థం శిశుమాంసేన సంప్రహృష్టా దురాసదా ॥ 3-230-30(24984)
కుమారాశ్చ కుమార్యశ్ యే ప్రోక్తాః స్కందసంభవాః।
తేఽపి గర్భభుజః సర్వే కౌరవ్యసుమహాగ్రహాః ॥ 3-230-31(24985)
తాసామేవ తు పత్నీనాం పతయస్తే ప్రకీర్తితాః।
ఆజాయమానాన్గృహ్ణంతి బాలకాన్రౌద్రకర్మణః ॥ 3-230-32(24986)
గవాం మాతా తు యా ప్రాజ్ఞైః కథ్యతే సురభిర్నృప।
శకునిస్తామథారుహ్యసహ భుంక్తే శిశూన్భువి ॥ 3-230-33(24987)
సరమా నామ యా మాతా శునాం దేవీ జనాధిప।
సాఽపిగర్భాన్సమాదత్తే మానుషీణాం సదైవ హి ॥ 3-230-34(24988)
పాదపానాం చ యా మాతా కరంజనిలయా హి సా।
వరదా సా హి సౌంయా చ నిత్యం భూతానుకంపినీ ॥ 3-230-35(24989)
కరంజే తాం నమస్యంతి తస్మాత్పుత్రార్థినో నరాః।
ఇమే త్వష్టాదశాన్యే వై గ్రహా మాంసమధుప్రియాః ॥ 3-230-36(24990)
ద్విపంచరాత్రం తిష్ఠంతి సతతం సూతికాగృహే।
కద్రూః సూక్ష్మవపుర్భూత్వా గర్భిణీం ప్రవిశత్యథ ॥ 3-230-37(24991)
భుంక్తే సా తత్ర తం గర్భం సా తు నాగం ప్రసూయతే।
గంధర్వాణాం తు యా మాతా సా గర్భం గృహ్య గచ్ఛతి ॥ 3-230-38(24992)
తతో విలీనగర్భా సా మానుషీ భువి దృశ్యతే।
యా జనిత్రీ త్వప్సరసాం గర్భమాస్తే ప్రగృహ్య సా ॥ 3-230-39(24993)
ఉపవిష్టం తతో గర్భం కథయనతి మనీషిణః।
లోహితస్యోదధేః కన్యా ధాత్రీ స్కందస్య సా స్మృతా ॥ 3-230-40(24994)
లోహితాయనిరిత్యేవం కదంబే సా హి పూజ్యతే।
పురుషే తు యథా రుద్రస్తథాఽఽర్యా ప్రమదాస్వపి ॥ 3-230-41(24995)
ఆర్యా మాతా కుమారస్య పృథక్కామార్థమిజ్యతే।
ఏవమేతే కుమారాణాం మయా ప్రోక్తా మహాగ్రహాః ॥ 3-230-42(24996)
యావత్షోడశ వర్షాణి శిశూనాం హ్యశివాస్తతః।
యే చ మాతృగణాః ప్రోక్తాః పురుషాశ్చైవయే గ్రహాః ॥ 3-230-43(24997)
సర్వే స్కందగ్రహా నామ జ్ఞేయా నిత్యం శరీరిభిః।
తేషాం ప్రశమనం కార్యం స్నానం ధూపమథాంజనం।
బలికార్గేపహారాశ్ స్కందస్యేజ్యా విశేషతః ॥ 3-230-44(24998)
ఏవమభ్యర్చితాః సర్వే ప్రయచ్ఛంతి శుభం నృణాం।
ఆయుర్దీర్ఘం చ రాజేనద్రసంయక్పూజానమస్కృతాః ॥ 3-230-45(24999)
ఊర్ధ్వం తు షోడశాద్వర్షాద్యే భవంతి గ్రహా నృణాం।
తానహం సంప్రవక్ష్యామి నమస్కృత్య మహేశ్వరం ॥ 3-230-46(25000)
యః పశ్యతి నరో దేవాంజాగ్రద్వా శయితోపి వా।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం తం తు దేవగ్రహం విదుః ॥ 3-230-47(25001)
ఆసీనశ్చ శయానశ్చ యః పశ్యతి నరః పితౄన్।
ఉన్మాద్యతిస తు క్షిప్రం స జ్ఞేయస్తు పితృగ్రహః ॥ 3-230-48(25002)
అవమన్యతి యః సిద్ధాన్క్రుద్ధాశ్చాపి శపంతి యం।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం జ్ఞేయః సిద్ధగ్రహస్తు సః ॥ 3-230-49(25003)
ఉపాఘ్రాతి చ యో గంధాన్రసాంశ్చాపి పృథగ్విధాన్।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం స జ్ఞేయో రాక్షసో గ్రహః ॥ 3-230-50(25004)
గంధర్వాశ్చాపి యం దివ్యాః సంవిశంతి నరం భువి।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం గ్రహో గాంధర్వ ఏవ సః ॥ 3-230-51(25005)
అధిరోహంతి యం నిత్యం పిశాచాః పురుషం ప్రతి।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం గ్రహః పైశాచ ఏవ సః ॥ 3-230-52(25006)
ఆవిశంతి చ యం యక్షాః పురుషం కాలపర్యయే।
ఉనమాద్యతి స తు క్షిప్రం జ్ఞేయో యక్షగ్రహస్తు సః ॥ 3-230-53(25007)
యస్ దోషైః ప్రకుపితం చిత్తం ముహ్యతి దేహినః।
ఉనమాద్యతి స తు క్షిప్రం సాధనం తస్య శాస్త్రతః ॥ 3-230-54(25008)
వైక్లవ్యాచ్చ భయాచ్చైవ ఘోరాణాం చాపి దర్శనాత్।
ఉన్మాద్యతి స తు క్షిప్రం సాంత్వం తస్య తు సాధనం ॥ 3-230-55(25009)
కశ్చిత్క్రీడితుకామో వై భోక్తుకామస్తథాఽపరః।
అభికామస్తథైవాన్య ఇత్యేష త్రివిధో గ్రహః ॥ 3-230-56(25010)
యావత్సప్తతివర్షాణి భవంత్యేతే గ్రహా నృణాం।
అతః పరం దేహినాం తు గ్రహతుల్యా భవేంజరా ॥ 3-230-57(25011)
అప్రకీర్ణేంద్రియం దాంతం శుచిం నిత్యమతంద్రితం।
ఆస్తికం శ్రద్దధానం చ వర్జయంతి తదా గ్రహాః ॥ 3-230-58(25012)
ఇత్యేష తే గ్రహోద్దేశో మానుషాణాం ప్రకీర్తితః।
న స్పృశంతి గ్రహా భక్తాన్నరాందేవం మహేశ్వరం ॥ 3-230-59(25013)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి త్రింసదధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 230 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-230-4 అసత్యమేతత్సంస్కృత్య ఇతి ధ. పాఠః। అపత్యమేతత్సంస్మృత్య ఇతి ట. థ. పాఠః ॥
3-230-7 వివక్షంతమభిజిన్నక్షత్రస్ పతనాన్నక్షత్రసంఖ్యా కథం సమా భవేదితి ప్రష్టుమిచ్ఛంతం ॥
3-230-8 కన్యసీ కనిష్ఠా। వనం గతా అధికారం త్యక్తేతి శేషః ॥
3-230-10 యస్య నక్షత్రస్యాద్యక్షణే చంద్రసూర్యగురూణాం యోగస్తద్యుగాదినక్షత్రం।
తచ్చపూర్వం రోహిణ్యభూత్।
తదాభిజిత్పతనకాలే త్వేకన్యూనైరహోరాత్రైర్భగణస్య భోగాత్ కృతయుగాదినక్షత్రం ధనిష్ఠైవాభవదిత్యర్థః।
సంఖ్యా కలాకాష్ఠాదీనాం ॥
3-230-11 తథా చ కృత్తికాభిరేవ నక్షత్రసంఖ్యాపూర్తి కుర్వితి శక్రాశయం జ్ఞాత్వా తాస్త్రిదివం గతాః।
నక్షత్రం సప్తశీర్షాభం ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-230-12 ఋషిపత్నీనామివ గరుత్మత్యా అపిరూపం స్వాహయా ధృతమితి త్సుతత్వం బోధ్యం ॥
3-230-13 స్నుషయా దేవసేనయా ॥
3-230-14 మాతృగణో వినతాదిసమూహః ॥
3-230-16 తాః ప్రసిద్ధాః మాతరో బ్రాహ్మీమాహేశ్వరీప్రభృతయః ॥
3-230-17 త్వత్కృతే త్వదర్థం తాభిర్బ్రాహ్మయాదిభిరస్మద్భర్తౄన్ మిథ్యాభిశాపదోషేణ కోపయంతీభిః ప్రజా హృతాః సంగాభావాదిత్యర్థః।
సంధిరార్షః। నోఽస్మభ్యం ప్రయచ్ఛ భర్తౄణామనుకూలనేనేత్యర్థః ॥
3-230-18 వృత్తామయా దత్తా అపి।
మయా ప్రార్థితా అపి మునయో యుష్మాన్ నాంగీకరిష్యంతీతి భావః ॥
3-230-19 మాతౄణాం బ్రాహ్మయాదీనాం।
తాసాం ప్రజానామీశ్వరాః పిత్రాదయః ॥
3-230-20 ప్రజాః అస్మదాద్యాః।
నమస్కృతా యూయం మయేతి శేషః ॥
3-230-32 అజ్ఞాయమానా గృహంతి ఇతి ధ. పాఠః ॥
3-230-38 ముజాతా హరిణీ యా తు సా గర్భం పిబతి ప్రభో ఇతి ట. థ. ధ.పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.